07-09-2008, 05:54 PM
|
#1
|
Üyelik Tarihi: Jul 2008
Mesajlar: 198
Tecrübe Puanı: 1
|
halide edip adıvar
|
|
 Halide Edip Adıvar
Romanları, siyasi etkinlikleri, akademik çalışmalarıyla yakın tarihin önemli kişilerinden biri olan Halide Edip Adıvar 9 Ocak 1964'te İstanbul'da öldü, Merkezefendi Mezarlığı'nda toprağa verildi. Reji Nazırlarından Mehmet Edip Bey'in kızı olan Halide Edip 1882'de İstanbul’da doğdu. 1901'de bitirdiği Üsküdar Amerikan Kız Koleji'nde okurken bir yandan da Rıza Tevfik'ten felsefe ve edebiyat, Şükrü Efendi'den Arapça, Salih Zekİ'den matematik dersleri aldı. Son sınıftayken Salih Zeki'yle evlendi. 1908'de Tanin'de, 1911-1912'de Şehbal dergisinde çıkan ilk yazılarında Halide Salih imzasını kullandı. 31 Mart olayı sırasında siyasi yazıları nedeniyle kara listeye alındığını öğrenince iki oğluyla birlikte Mısır'a kaçtı. Dönüşünde eşinden ayrıldı (1910). Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura gibi Türkçülerle dostluk kurdu, Türk Ocağı'nda çalıştı. İstanbul Kız Öğretmen Okulu İle Kız Lisesi'nde öğretmenlik, müfettişlik yaptı; Beyrut ve Şam'da Türk kız mektepleri müfettişi olarak bulundu (1917). 1918-1919'da Darülfünun'da Batı edebiyatı okuttu. 1919'da Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer aldı. Yunanlıların İzmir'e girişini protesto için düzenlenen mitingde yaptığı konuşma büyük yankı uyandırdı. İstanbul işgal edilince, 1917'de evlendiği ikinci eşi Adnan Adıvar'la birlikte Anadolu'ya geçti, Mustafa Kemal Paşa'nın karargahında görev aldı. Başçavuşluğa kadar yükseldi. Cumhuriyetin İlk yıllarında Halk Fırkası'yla anlaşmazlığa düştü. Kurucuları arasında eşi Adnan Adıvar'ın da yer aldığı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Takrir-İ Sükun Kanunu'na dayanılarak kapatılması üzerine Türkiye'den ayrıldı; on beş yıl İngiltere ve Fransa'da yaşadı. 1931-1932'de, ikinci kez gittiği Amerika'daki Columbİa Ünİversitesi'nde, konuk profesör olarak "Çağdaş Türk Düşünce ve Edebiyatı" dersleri verdİ. Daha sonra Gandi'nin çağrısı üzerine Delhi İslam Üniversitesi'ne gitti. Kalküta, Benares, Haydarabad, Lahor ve Peşaver ünİversitelerinde konferanslar verdi. 1939'da yurda döndü, 1940'ta İstanbul Ünİversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Kürsüsü'nün başkanlığına getirildi. 1950'de DP listesinden bağımsız İzmir milletvekili seçildi. 1954'te yenİden üniversitedeki görevine döndü. Verimli bir yazar olan Halide Edip Adıvar hikaye, roman, oyun, anı, inceleme türlerinde ürün verdi. Seviye Talib (1910), Refik'in Annesi (1910), Handan (1912) gibi duygusal yönü ağır basan İlk romanlarında, aşk ve evlilik İlişkileri çerçevesinde, iyi eğitim görmüş kadınların psikolojik sorunlarına eğildi. Gününe göre cesur bir yaklaşım sergilediği söylendi. Sonraki romanlarında, bireyselden toplumsala yöneldi. Türkçülük İdeolojisini işlediği ütopik romanı Yeni Turan (1912) bir geçiş dönemi ürünü sayıldı. Gözlemlerinden yola çıkarak yazdığı Ateşten Gömlek (1923) ve Vurun Kahpeye'de (1926) Kurtuluş Savaşı'nı destanlaştırdı. İlk baskısı The Clown and His Daughter adıyla Londra'da yapılan Sinekli Bakkal (1936) en başarılı romanı kabul edildi. 1942'de CHP Roman Mükafatı yarışmasında birincilik alan Sinekli Bakkal ve ondan sonraki Yolpalas Cinayeti (1938), Tatarcık (1939), Sonsuz Panayır (1946), Döner Ayna (1954), Akile Hanım Sokağı (1958) gibi töre romanlarında, belli tarihsel dönemlerin özelliklerini öne çıkararak, gelenek ve göreneklerin yön verdiği yaşama biçimlerini konu edindi. Anılarını Türk'ün Ateşle İmtıhanı (1962) ve Mor Salkımlı Ev (1963) adıyla kitaplaştıran Halide Edip Adıvar'ın yapıtları çeşitli dillere çevrildi. Yurtdışında, edebi kitaplarından çok, incelemeleriyle tanındı. Üç ciltlik İngiliz Edebiyatı Tarihi ile Üniversite Kafası ve Tenkid, Edebiyatta Tercümenin Rolü, Türkiye'de Şark-Garp ve Amerİkan Tesirleri gibi yapıtları öğretim üyeliği sırasında yayımlandı.
|
|
|
